İnsanlar büyük günahlardan sakınmaya çalışırken, başkalarının hakkını ihlal etmeyi çoğu zaman sıradan bir davranış gibi görmektedir. Oysa kul hakkı, İslam ahlâkında en ağır sorumluluk alanlarından biridir.
Kul hakkı yalnızca bir başkasının malını gasp etmekten ibaret değildir. Bir insanın emeğini küçümsemek, onun hakkını geciktirmek, iftira etmek, gıybet etmek, makamını kullanarak başkasının hakkını engellemek ya da kamu malını kişisel çıkar için kullanmak da aynı derecede ağır bir sorumluluktur.
Bütün bunlar çoğu zaman küçük hatalar gibi görülse de gerçekte başkasının hayatına doğrudan müdahale eden ciddi haksızlıklardır. En düşündürücü olan ise insanların bu konudaki rahatlığıdır.
Birçok kişi ibadetlerine dikkat ederken, aynı titizliği başkalarının hakkını gözetme konusunda göstermemektedir. Oysa bir insanın Allah’a karşı işlediği günahların affı tövbeye bağlıyken, kul hakkının affı çoğu zaman doğrudan hak sahibinin rızasına bağlıdır.
Bu gerçek, kul hakkının ne kadar ağır bir sorumluluk olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bugün trafikte kuralları hiçe sayan, iş hayatında başkasının emeğini görmezden gelen, kamu görevinde bulunduğu halde yetkisini kişisel menfaat için kullanan ya da bir insanın itibarını birkaç sözle zedeleyen herkes aslında farkında olarak veya olmayarak kul hakkına girmektedir.
Dahası, bu davranışların toplumda normalleşmesi adalet duygusunu aşındırmakta ve güven ortamını zayıflatmaktadır. Unutulmamalıdır ki kul hakkı yalnızca hukukun konusu değildir; aynı zamanda vicdanın da meselesidir. Hak ihlallerinin yaygınlaştığı bir toplumda adaletten söz etmek mümkün değildir. Çünkü başkasının hakkını gözetmeyen bir anlayış, er ya da geç toplumsal düzeni de zedeleyecektir. Bu nedenle kul hakkı konusunda gösterilecek hassasiyet, yalnızca bireysel bir dindarlık göstergesi değil, aynı zamanda ahlâklı bir toplumun temel şartıdır.
Başkasının hakkını çiğneyerek elde edilen hiçbir kazanç, gerçekte kazanç değildir; aksine insanın omuzlarına yüklenen ağır bir vebaldir. Ve bu vebal, çoğu zaman sanıldığından çok daha ağırdır.
